MiepZiek hoorzitting – Penny Holloway

Petra Dekker en ik (Penny Holloway) beheren samen de openbare facebookpagina “Aandacht voor thuiszitters en onderwijs” en de besloten facebookgroep “Voor ouders van thuiszitters”. Ook organiseren Petra en ik workshops “voor ouders van thuiszitters, door ouders van thuiszitters”. Ongeveer een half jaar terug meldde zich gemiddeld een ouder per week. De laatste twee-drie maanden melden zich 1 tot 8 ouders per dag!

Achtergrond
Afgelopen woensdag, 14 januari 2015, gingen Petra en ik richting de rechtbank in Alkmaar. Ook aanwezig waren andere ouders van thuiszitters en twee prachtige kinderen (thuiszitters). Ongeveer twee jaar geleden heeft de onderwijsjurist, Katinka Slump, de Inspectie van Onderwijs verzocht, met verwijzing naar de Wet openbaarheid van bestuur (WOB), om openbaarmaking van de maatwerktrajecten “Onderwijs Thuis”, ook wel bekend als de MiepZiek contracten*.

Hierbij mijn samenvatting van deze hoorzitting, zoals ik hem gehoord en begrepen heb.

De rechtszaal
Links zit Katinka Slump met haar advocaat, rechts zitten drie ambtenaren van Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO) – de uitvoeringsorganisatie van de Rijksoverheid voor het onderwijs. Achterin zitten drie rechters en een griffier.

Thuiszitters en meer
De voorzitter van de rechtbank begint met de vraag of zij het verzoek van Katinka Slump goed begrepen heeft. Het gaat om het verzoek om openbaarmaking van de contracten om vast te kunnen stellen welke mogelijkheden er zijn, binnen het beleid van het ministerie, voor kinderen die zonder onderwijs thuis zitten. Katinka Slump legt uit dat het niet alleen gaat om thuiszitters, maar ook om kinderen met een vrijstelling (5a leerplichtwet) voor inschrijving op een school en voor kinderen die op een school/opvangvoorziening zitten zonder goed onderwijsaanbod.

Contracten anoniem
Katinka Slump legt uit dat ze openbaarheid van deze maatwerktrajecten wil, omdat het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (min OCW) ouders over deze mogelijkheden niet informeert. Katinka is vooral geïnteresseerd in de onderwijsprogramma’s die aan deze kinderen worden geboden , persoonlijke informatie zoals naam leerling, sekse leerling, school leerling en eventueel de beperkingen van de leerling zijn niet relevant. De contracten kunnen dan ook worden geanonimiseerd.

Bestuurlijke aangelegenheid
De rechter vraagt de ambtenaren wat zij vinden van het standpunt van één van de twee ouders die bezwaar hebben gemaakt tegen de openbaarheid, dat het hier niet gaat om een bestuurlijke aangelegenheid (definitie Wikipedia: een aangelegenheid ten aanzien waarvan het bestuursorgaan beleid voert of althans zou kunnen voeren). De ambtenaar geeft aan dat het ministerie dat standpunt niet overneemt, dat het hier gaat om incidentele contracten.

De rechter stelt vervolgens dat alles in ons land dat betrekking heeft op “leren” moet worden gezien als een bestuurlijke aangelegenheid. Het gaat hier immers om contracten die voor een persoon een lesprogramma regelt?

Herleidbaarheid
De ambtenaren leggen uit dat zij zich vooral zorgen maakt over de herleidbaarheid van de contracten tot individuele leerlingen. De rechter stelt voor om de namen eruit te halen, dan zijn de contracten algemeen. De rechter stelt dat ook de schoolnamen, verwijzing naar lichamelijke kenmerken of een diagnose er eventueel uit kunnen. De ambtenaren geven aan dat er ergens wordt gesproken over een psychologisch onderwerp. Ook dit kan eruit, vindt de rechter.

WOB
De ambtenaren vragen wat er dan overblijft als al de persoonlijke informatie van leerlingen wordt verwijderd. De rechter stelt van Katinka Slump te hebben begrepen dat het gaat om de modaliteiten (synoniem voor manier/wijze) waaronder maatwerk mogelijk is. Katinka Slump bevestigt dit. Eén van de rechters geeft aan dat de WOB betekent dat stukken openbaar zijn, tenzij…. “Als iemand zegt “mag ik het zien?”, dan moet het antwoord zijn “natuurlijk”. Als er een “tenzij” is, dan moet je “tenzij” kunnen uitleggen.”

Maatwerk is beleid
De inspectie stelt dat Katinka Slump vaag was over welke informatie zij wilde hebben en dat het haar vooral om het beleid gaat. De rechter geeft aan dat maatwerk nu eenmaal verschilt en per keer wordt vastgesteld. Maar het beleid is toch maatwerk en dus is maatwerk beleid, aldus de rechter. De rechter voegt toe dat het interessant is wat wel en niet kan, in speciale gevallen.

Katinka als tovenaar:
De ambtenaren geven aan dat de contracten herleidbaar zijn tot individuele leerlingen omdat Katinka Slump zoveel kennis van zaken heeft. De rechter begrijpt niet hoe dit mogelijk is. De rechter onderstreept dat Katinka Slump dan wel een tovenaar moet zijn om dat te kunnen als alle persoonlijke informatie eruit is. De rechter vraagt Katinka Slump: “Bent u een tovenaar?”

Elk contract per keer beoordeeld
Na een ingelaste pauze geven de ambtenaren aan intern overleg te hebben gevoerd en dat zij vooral vrezen voor wat Katinka Slump met de informatie gaat doen, omdat ze veel weet. De ambtenaren willen graag dat er geen misbruik van de informatie in de contracten wordt gemaakt. De rechter vraagt de ambtenaar wat hij daarmee bedoelt. De ambtenaar geeft aan dat beseft moet worden dat deze contracten niet iets gangbaars kunnen worden voor iedereen. Als ouders die contracten zien willen zij dat ook. De rechter vraagt wat daar op tegen is.
De rechter benoemt dat min OCW dus per keer wil kijken. De ambtenaar stelt dat het gaat om maatwerk, dus moet inderdaad per keer beoordeeld worden. De rechter vraagt dat als er iemand is die er gebruik van wil maken, dat daar dan toch per keer naar gekeken kan worden?

Particulier versus Regulier
Katinka Slump vraagt om bij het anonimiseren van de namen van de scholen wel aan te geven of het gaat om particulier onderwijs of om scholen die worden bekostigd door de overheid. Dit omdat het ministerie stelt dat onderwijsgeld niet mag worden uitgegeven aan particulier onderwijs. Katinka Slump stelt dat een onderwijsprogramma op een particuliere school dus een modaliteit (manier/wijze) voor maatwerk is.
De rechter vraagt of de namen van scholen geschrapt kunnen worden en vervangen kunnen worden voor particulier versus regulier. De ambtenaren geven aan dat als je dit doet, dat de gevallen dan weer herleidbaar zijn omdat er slechts weinig particuliere scholen zijn. De rechter geeft aan dat ook al staat er particulier, dan niet blijkt of het om een school in Zeeland gaat, of in Groningen.

Toezegging openbaarheid
De rechter benoemt dat er al een aantal dingen zijn toegezegd. De advocaat van Katinka Slump vertelt dat het niet de bedoeling is dat er voorwaarde gehecht worden aan openbaarheid. De ambtenaren benoemen dat de herleidbaarheid naar een persoon een probleem is. De rechter stelt dat herleidbaarheid tot modaliteiten geen probleem is; enkel herleidbaarheid van persoonlijke informatie tot personen. De ambtenaren zeggen dat ze namen van scholen, data, diagnose, specialisten gaan schrappen.

Besluit
De ambtenaren willen wel weten wat Katinka Slump met deze informatie gaat doen. De rechter benoemt dat de WOB daar niet over gaat. De ambtenaren willen met het ministerie overleggen of ze particulier versus regulier gaan vermelden. De rechter stelt dat we gaan voor openbaarheid. Of in het besluit van het min OCW staat of een school particulier is zien we dan in het besluit.

Uitbreiding van MiepZiek contracten
De ambtenaren stellen dat Katinka Slump al een paar namen heeft van de handelingsplannen. De rechter vraagt wat Katinka Slump uit deze informatie kan herleiden. De ambtenaren geven aan dat zij bang zijn dat Katinka Slump misbruik gaat maken van de contracten. Dat andere ouders aan deze contracten geen rechten kunnen ontlenen. Katinka Slump reageert daarop dat ze de vrees bij de ambtenaren wel weg kan nemen. Er zijn 55 contracten en 16.000 thuiszitters. De zoektocht naar een leerling met een MiepZiek contract is als het zoeken naar een speld in een hooiberg. Ten aanzien van de contracten die zij al kent heeft zij een beroepsgeheim. Zij stelt voor om het aantal contracten van 55 uit te breiden naar 550, zodat een MiepZiek contract normaal wordt en niemand zich hoeft te schamen of weg te duiken. Noch de ouders, noch het ministerie van OCW.

Nieuw besluit
De ambtenaren zeggen toe dat er binnen 4 weken een nieuw besluit wordt genomen. De rechter zegt dat dit prima is en dat de rechtbank dan wel gaat lezen wat er in het besluit geschreven staat. Ze vraagt aan Katinka Slump om dan binnen twee weken te laten weten of het nieuwe besluit akkoord is en of er dan nog een tweede zitting moet worden bepaald? Die afspraak is akkoord.

Ik heb nog even na staan praten met andere ouders, voor ons voelde het als een feest. Ik kan niet praten voor anderen, alhoewel ik dat graag zou doen. Ik meld al jaren dat er geen (fulltime) onderwijs is voor Alex, aan alles en iedereen. Het trieste is dat alle betrokkenen in Alphen aan den Rijn daar sympathie voor hebben en het ook anders willen (en dat ook proberen te regelen). Toch is het onderwijsbudget te klein om Alex verder te helpen.

Ik ben Katinka Slump dankbaar voor haar inzet, hoe ze zich inzet voor het recht op onderwijs voor elk kind, voor maatwerk voor elk kind en een budget om dat te bekostigen. Katinka, namens mij, duizendmaal dank. Ik vul in, namens alle ouders van een thuiszitter (in elke vorm hiervan, inclusief gedeeltelijke thuiszitters en zij onder 5a). Persoonlijk heb ik het gevoel weer een kleine stap verder te zijn.

* Voor meer informatie zie: http://www.nrc.nl/nieuws/2013/06/07/constructies-voor-illegaal-thuisonderwijs-ministerie-ontkent-ontduiking-wet/

Penny Holloway

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Time limit is exhausted. Please reload the CAPTCHA.

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.